Slapeloosheid | Wat Zijn De Oorzaken En Hoe Verhelp Ik Het?
Slapeloosheid

Slapeloosheid | Wat Zijn De Oorzaken En Hoe Verhelp Ik Het?

Insomnia: Wat is de betekenis?

Wij hebben allemaal wel eens last van slaaptekort. Dat betekent niet dat je dan direct last hebt van chronische insomnia of slapeloosheid. De insomnia betekenis wordt gedefinieerd als letterlijk “geen slaap”. Deze zijn onder te verdelen in drie vormen: veel te vroeg wakker worden, moeilijk in slaap vallen en constant wakker worden gedurende de nacht. 

Al deze vormen van chronische slapeloosheid verstoren je natuurlijke slaapritme enorm. Dit loopt vervolgens over in het dagelijks functioneren. 

Wat zou de oorzaak van mijn slapeloosheid kunnen zijn?

De oorzaken van slapeloosheid lopen ver uiteen. Het is daarom moeilijk vast te stellen wat precies de oorzaak is. Vaak betreft het een combinatie van verschillende problemen. Ook is slapeloosheid dikwijls een symptoom van een onderliggend probleem. Hieronder zetten wij de meest voorkomende oorzaken op een rijtje. 

Lichamelijke problemen

Lichamelijke problemen zijn over het algemeen het makkelijkst te identificeren. Lichamelijke problemen lopen ver uiteen, maar denk hierbij bijvoorbeeld al aan een flinke workout voor het slapen gaan. Hierdoor blijft je lichaam nog voor lange tijd onrustig en resulteert dit in slapeloosheid. Zorg dus dat je ruim voor je bedtijd gaat sporten. Ook het innemen van cafeïne voor het slapen gaan veroorzaakt slapeloosheid. 

Psychische problemen

Psychische problemen zijn moeilijker direct te identificeren. Hierbij moet je je bewust zijn van wat je zelf mentaal voelt. In de meeste gevallen wordt dit pas geconstateerd na een diagnose van een psycholoog. Veelvoorkomende oorzaken van slapeloosheid door een psychische aandoening zijn depressie, angststoornissen of psychoses. 

Daarnaast speelt stress ook een grote rol in het veroorzaken van chronische slapeloosheid. Zorg dat je, voordat je gaat slapen, volledig tot rust komt om piekeren in bed te voorkomen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het lezen van een boek met infrarood, warm licht. 

Slaapstoornis

Slaapstoornissen worden door de dokter vastgesteld. Hiervoor zijn in de meeste gevallen effectieve middelen voor beschikbaar, maar dan moet je wel eerst een diagnose ontvangen. 

  • Slaapapneu: steeds meer mensen krijgen last van slaapapneu. Logisch ook, want onder andere door de coronapandemie zijn mensen een stuk dikker geworden. Wanneer je lijdt aan slaapapneu, stop je gemiddeld elk uur met ademen voor minstens 10 seconden. Hierdoor wordt je slaapcyclus hevig verstoord en zorgt dit voor chronische insomnia. 
  • Narcolepsie: narcolepsie is een zeldzame aandoening waarbij je onbedwingbaar intens slaperig wordt gedurende de dag en last hebt van plotse verlamming van enkele seconden.
  •  
  • Rustelozebenensyndroom: het Rustelozebenensyndroom is precies wat je denkt. Je hebt ‘s nachts de drang om je benen constant te bewegen, omdat deze anders oncomfortabel aanvoelen. In de ergste gevallen veroorzaakt dit heftige, plotse bewegingen waarvan je mogelijk wakker wordt. 
  • Verstoorde biologische klok: werk je in ploegendienst of ben je net afgereisd naar een andere tijdzone? Dan heb je in veel gevallen last van een verstoorde biologische klok. Doordat je klok verstoord is, kom je moeilijker in slaap op tijden wanneer je hoort te slapen en ben je juist slaperig op andere tijden.
  •  

Wanneer heb ik last van chronische slapeloosheid?

Voor het diagnosticeren van chronische insomnia moet je een aantal testen doorlopen bij een dokter. Chronisch betekent dat dit een terugkomend probleem is. Je hebt hier dus constant last van. Als je last hebt van slapeloosheid door een stressvolle situatie, is dit in de meeste gevallen tijdelijk. 

Chronische slapeloosheid heeft verschillende oorzaken. Denk hierbij aan ziektes als kanker, een ongezonde levensstijl of chronische pijn als artritis die vervolgens slapeloosheid veroorzaakt. Dit soort zaken zorgen dat je op de lange termijn constant last hebt van slapeloosheid. 

Sommige oorzaken zijn erg moeilijk te verhelpen, vooral wanneer je lijdt aan een chronische ziekte. Overleg dan altijd met je dokter wat hier aan gedaan kan worden, zodat je nog steeds een degelijke nachtrust krijgt. 

Slapeloosheid bij kinderen en tieners

Ook kinderen en tieners hebben last van slapeloosheid. Veelvoorkomende oorzaken hiervoor zijn stress op school of vlak voor het slapen voor een scherm zitten. Over het algemeen hebben kinderen en tieners geen ernstige problemen met slapeloosheid. Deze zijn in de praktijk gemakkelijker aan te duiden, omdat oudere mensen meer lijden aan slaapstoornissen. 

Uiteraard hebben steeds meer tieners last van depressie, wat een oorzaak is voor slapeloosheid. Wees dus alert op signalen dat je kind lijdt aan insomnia. Dit heeft namelijk grote gevolgen voor het dagelijks functioneren van je kind en leidt vaak tot ergere problemen op de lange termijn. 

Tips voor het verminderen van jouw slapeloosheid

Zelf is het ook mogelijk om slapeloosheid te verminderen. Wij zetten hieronder een aantal tips voor je uiteen voor een betere nachtrust. 

  • Behoud een vast slaapritme: ga altijd rond dezelfde tijd naar bed en sta ook op rond dezelfde tijd. Moeite met opstaan? Overweeg dan om een hulpmiddel aan te schaffen. Denk hierbij aan een daglichtlamp, maar uiteraard ook een goede wekkerradio
  • Beperkt het aantal dutjes: doe je graag een dutje gedurende de dag? Doe dit dan minstens 6 uur voor het slapen gaan en beperk je dutje tot 20-30 minuten. 
  • Zorg voor een fijne slaapomgeving: als je je niet comfortabel voelt in je slaapkamer, heeft dit invloed op je slaapgedrag. Dit begin bij een goed matras, maar ook geur is belangrijk. Heb je geen prettig geurende slaapkamer? Investeer dan in een aroma diffuser zodat je geniet van rustgevende geuren voor het slapen gaan. 
  • Goede luchtkwaliteit: met goede luchtkwaliteit bedoel we dat je kamer niet te humide of te droog moet zijn. Met een hygrometer weet je wat de humiditeit in je kamer is. 
  • Mijd elektronische apparaten voor het slapen: het blauwe licht van televisies en telefoons simuleert daglicht. Hierdoor denkt je lichaam dat het nog overdag is en kom je moeilijker in slaap. 
  • Genoeg lichaamsbeweging: voldoende lichaamsbeweging (ruim voordat je naar bed gaat!) zorgt dat je vanzelf moe wordt in de avond. 
  • Drink geen cafeïne of suiker voor het slapen gaan: cafeïne of suiker zorgt dat je lichaam juist wakker wordt. Niet handig als je wilt slapen!
  • Pieker je veel? Schrijf het op!: een truc om het gepieker in bed te vermijden, is om de problemen waar je mee zit op te schrijven voor het slapen gaan. Ook zorgt dit voor rust als je bang bent dat je bepaalde dingen vergeet voor de volgende dag. 
  • Richt je op je ademhaling en beeld je een fijne situatie in: probeer tijdens het liggen diep in en uit te ademen. Tijdens het herhalen van deze ademhaling is het goed om ook een fijne situatie in te beelden zodat je helemaal tot rust komt.
  •  

Wat zijn risicofactoren voor insomnia?

Bepaalde mensen hebben meer aanleg voor chronische insomnia dan anderen. Val jij onder deze categorieën? Zorg dan dat je de bovenstaande tips aanhoudt om slapeloosheid te vermijden. 

  • Je bent een vrouw: helaas zijn vrouwen van nature een stuk kwetsbaarder voor slapeloosheid. Dit komt doordat vrouwen te maken met hormonale schommelingen tijdens de menstruatie. Ook de menopauze heeft een impact op je slaapgedrag. 
  • Ouder dan 60: wanneer je ouder dan 60 bent, bevindt je je aanzienlijk minder in REM slaap. In combinatie met andere klachten die vaker voorkomen bij mensen ouder dan 60, levert dit regelmatig slaapproblemen op. 
  • Je bevindt je in een stressvolle situatie: stressvolle en onzekere tijden zorgen voor veel gepieker. Vooral in bed ga je nadenken over deze dingen. Wanneer je je voor langere tijd in een stressvolle situatie bevindt, resulteert dit vaak in chronische insomnia. 
  • Mensen zonder regelmaat: werk je in ploegendienst werkt of kies je zelf om op onregelmatige tijden naar bed te gaan en wakker te worden? Met een onregelmatig slaappatroon heb je een verhoogde kans om slapeloosheid.
  •  

Veelgestelde vragen

Wat zijn de meest voorkomende redenen van slapeloosheid?

De meest voorkomende redenen van insomnia zijn: stress, onregelmatig slaapschema, depressie en angststoornissen, medicatie en chronische pijn. Alhoewel slaapstoornissen wat minder vaak voorkomen, zijn dit wel de meest hardnekkige vormen van slapeloosheid. 

Hoe weet ik of ik last heb van slapeloosheid?

Als je moeite hebt met in slaap vallen en regelmatig ‘s nachts wakker wordt, heb je waarschijnlijk een vorm van slapeloosheid. Dit is uiteraard niet altijd even ernstig. Vaak gaat het hier om geïsoleerde gevallen die makkelijk te verhelpen zijn. 

Is slapeloosheid een mentale ziekte?

Slapeloosheid is vaker dan niet een symptoom van een ander probleem. In veruit de meeste gevallen wordt insomnia niet gediagnosticeerd als een mentale ziekte.

Is chronische insomnia genetisch?

Ja, uit onderzoek blijkt dat 31% tot 58% van slapeloosheid een genetische reden heeft. Dit hangt samen met andere genetische factoren gerelateerd aan slaap, zoals hoeveel slaap je nodig hebt en of je een ochtend- of avondmens bent. 

Bronnen

1 Wat is insomnia en wat zijn de oorzaken en symptomen?

2 Slapeloosheid

3 Restless legs syndrome fact sheet

4 Obesity rates rise during pandemic, fueled by stress, job loss, sedentary lifestyle

5 Wat is slapeloosheid

6 Insomnia

7 10 tips om beter te slapen

8 The role of genes in the insomnia phenotype

Ga in discussie